EPDK, doğal gaz dağıtım şirketlerinin teknik işletmecilik faaliyetlerinde ülke genelinde standartlaşmayı sağlayacak düzenleme taslağını görüşe açtı. Taslakla acil müdahale süreçlerinden personel eğitimine, kaçak taramalarından afet sonrası doğal gazın yeniden verilmesine kadar birçok alanda ortak kurallar getirilecek.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), Türkiye genelinde doğal gaz dağıtım hizmetlerinin daha güvenli, kaliteli ve etkin şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla “Doğal Gaz Dağıtım Şirketlerinin Teknik İşletmecilik Faaliyetlerine İlişkin Usul ve Esaslar Taslağı” hazırladı.

EPDK tarafından gerçekleştirilen ihaleler ve dağıtım bölgesi genişleme çalışmaları sonucunda doğal gaz dağıtım hizmeti bugün 81 il merkezinin tamamı ile 853 ilçe ve 140 beldede sunuluyor. Sektörde imal edilen doğal gaz boru hattı uzunluğu ise 230 bin kilometreyi aştı. Doğal gaz kullanımının ülke genelinde yaygınlaştırılması amacıyla yatırımların devam etmesi planlanırken, genişleyen şebekenin güvenli işletilmesine yönelik çalışmalar da hız kazanıyor.

Doğal gaz dağıtım faaliyetleri, EPDK tarafından lisanslandırılan 73 dağıtım şirketi tarafından yürütülüyor. Taslak düzenlemeyle, şirketler arasındaki farklı uygulamaların önüne geçilerek etkin işletmecilik, tüketici memnuniyeti, hizmet kalitesi ve sistem güvenliği alanlarında ülke genelinde ortak standartların oluşturulması hedefleniyor.

Acil müdahalede ülke genelinde ortak standart

Taslak kapsamında, acil müdahale merkezlerine gelen ihbarların sınıflandırılmasından müdahalenin tamamlanmasına kadar olan süreçler standartlaştırılacak.

İhbarlara göre hazırlanacak talimatnameler, ihbar veren vatandaşın yönlendirilmesi ve ekiplerin olay yerine müdahale süreçleri için ortak kurallar oluşturulacak. Böylece hiçbir dağıtım şirketinin acil müdahale hizmetlerinde belirlenen standartların altında kalmasının önüne geçilecek.

Acil müdahale ve bakım-onarım araçlarının tasarım ve teknik özellikleri de standart hale getirilecek. Türkiye'nin farklı bölgelerinde görev yapan ekiplerin kullanacağı araçların vatandaşlar tarafından kolaylıkla tanınabilmesi ve acil durumlarda zaman kaybının önlenmesi amaçlanıyor.

Saha personeline asgari eğitim şartı

Doğal gaz acil müdahale ve bakım-onarım personelinin sahada etkin ve güvenli müdahale gerçekleştirebilmesi için alması gereken asgari eğitimler de belirlenecek.

Bu kapsamda saha personelinin özellikle iş sağlığı ve güvenliği ile doğal gaz sistemlerine müdahale konusunda yetkinliğinin artırılması hedefleniyor.

Afetlerde şirketler arası işbirliği güçlendirilecek

Düzenlemeyle acil ve afet durumlarında kriz merkezlerinin hızlı şekilde devreye alınmasına yönelik kurallar da oluşturulacak.

İhtiyaç duyulması halinde diğer doğal gaz dağıtım şirketlerinden personel, araç, ekipman ve malzeme desteği alınabilmesinin önü açılacak. Böylece farklı bölgelerde faaliyet gösteren dağıtım şirketlerinin afet ve acil durumlarda daha etkin işbirliği yapması ve vatandaşların can ve mal güvenliği için gerekli müdahalelerin daha hızlı gerçekleştirilmesi sağlanacak.

Kaçak taramalarında yeni standart

Dağıtım şebekesi ve işletme ekipmanlarının bakım programlarının belirlenmesi ile gerekli malzeme ve ekipman stoklarının etkin şekilde takip edilmesine yönelik hükümler de taslakta yer alıyor.

Vatandaşların can ve mal güvenliğinin korunması amacıyla doğal gaz kaçak taramalarının hangi periyotlarla gerçekleştirileceği daha net kurallara bağlanacak. Özellikle afet, acil durum veya hasar meydana gelen bölgelerde kaçak taramalarının ivedilikle gerçekleştirilmesi önceliklendirilecek.

Bunun yanı sıra vatandaşların olası doğal gaz kaçağını daha kolay fark edebilmesi amacıyla şebekede kullanılan koku maddesinin miktarının azami düzeye çıkarılması öngörülüyor. Sanayi üretim hatlarında doğal gazı kokusuz kullanmak isteyen serbest tüketicilere ise belirli şartlar altında kokusuz gaz sağlanmasına yönelik imkan getirilecek.

Doğal gaz şebekelerinde hasara müdahale standartlaşacak

Şebekede meydana gelen hasarlara müdahaleye ilişkin süreçler de ayrıntılı şekilde düzenlenecek.

Bir hasar meydana geldiğinde öncelikle olay yerinin güvenli hale getirilmesi, gerektiğinde emniyet birimlerinden destek alınması, gaz kesintisinden etkilenecek abonelerin hızlı şekilde bilgilendirilmesi ve hasara ilişkin tutanakların standart bir formatta tutulması sağlanacak.

Hasar sonrasında çağrı ve acil müdahale merkezlerine gelebilecek yoğun ihbarların karşılanmasına yönelik tedbirler alınırken, onarımın da mümkün olan en kısa sürede gerçekleştirilmesi hedefleniyor.

Ayrıca onarım maliyetlerinin, atık gaz bedeli de dahil olmak üzere hangi yöntemle hesaplanacağı belirlenerek, doğal gaz şebekesine zarar veren kurum veya kuruluşlara yansıtılmasına yönelik esaslar netleştirilecek. Böylece diğer altyapı kuruluşlarının doğal gaz şebekelerine verebileceği zararların önlenmesi ve gerekli tedbirlerin alınması amaçlanıyor.

Çelik hatlarda teknik güvenlik artırılacak

Çelik doğal gaz hatlarında korozyon oluşumunun önlenmesine yönelik katodik koruma uygulamaları ile elektrik arkı oluşumunun önüne geçilmesi amacıyla topraklama uygulamalarında standartlara uyumun sağlanmasına ilişkin hükümler de taslakta yer alıyor.

Bu uygulamaların sahada nasıl kontrol edileceği ve hangi nitelikteki firmalar tarafından gerçekleştirilebileceğine ilişkin teknik detaylar da belirgin hale getirilecek.

Vatandaşlar şebeke çalışmaları konusunda daha fazla bilgilendirilecek

Doğal gaz dağıtım şebekesi veya istasyonlarının bulunduğu alanlar ile şebekede çalışma yapılan bölgelerde vatandaşların bilgilendirilmesi amacıyla kullanılacak işaret direkleri ve uyarı levhalarının tasarımları ile montaj yerleri de standartlaştırılacak.

Böylece vatandaşların doğal gaz altyapısının bulunduğu ve çalışma yürütülen alanları daha kolay fark etmesi sağlanacak.

Afet sonrası doğal gazın yeniden verilmesinde yeni prosedür

Taslağın dikkat çeken düzenlemelerinden biri de doğal gaz şebekelerinin ilk kez ve afet ya da hasar sonrasında yeniden işletmeye alınmasına ilişkin prosedürlerin belirlenmesi olacak.

Şebeke ilk kez devreye alınırken yapılması gereken hazırlıklar ve asgari işletmeye alma prosedürleri ortak kurallara bağlanacak.

Afet veya hasar sonrasında doğal gazın yeniden verilmesi sürecinde ise istasyonların, hatların ve gerekli hallerde bina iç tesisatlarının kontrol edilmesine yönelik prosedürler oluşturulacak.

Bu kapsamda binalara doğal gaz yeniden verilmeden önce gerekli kontrollerin yapılması, dairelerin tek tek kontrol edilerek abonelerin bilgilendirilmesi ve ardından şebekenin güvenli şekilde yeniden işletmeye alınması sağlanacak.

Deprem deneyimleri düzenlemeye yön verdi

EPDK tarafından hazırlanan taslağın, özellikle 2023 yılında yaşanan depremler sonrasında edinilen tecrübeler ile son yıllarda doğal gaz dağıtım faaliyetlerinde uygulamada karşılaşılan sorunlar dikkate alınarak hazırlandığı belirtildi.

Taslak, ilgili kurum ve kuruluşlar ile sektör paydaşlarının görüşüne sunuldu. Görüş ve önerilerin değerlendirilmesinin ardından nihai şekli verilecek düzenlemenin onaylanmak üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kuruluna sunulması planlanıyor.

Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle Türkiye genelinde doğal gaz dağıtım hizmetlerinde teknik işletmecilik standartlarının yükseltilmesi, acil müdahale kapasitesinin güçlendirilmesi ve özellikle afet ve hasar durumlarında can ve mal güvenliğinin daha etkin şekilde korunması hedefleniyor.