Dünya Elektrik Üretimi 1.200 TWh Büyüdü
Yenilenebilir enerji, 2024’te elektrik üretimindeki toplam artışın neredeyse dörtte üçünü tek başına karşıladı. Özellikle güneş fotovoltaik (PV) sistemleri, yaklaşık 480 TWh’lik artışla liderliği elinde tuttu. Bu, herhangi bir kaynaktan gelen en büyük artış olmanın yanı sıra bir önceki yılın çok ötesine geçti. Küresel güneş PV üretimi, 2016’dan beri yaklaşık her üç yılda bir iki katına çıkıyor ve 2021-2024 arasında bu trendi sürdürdü. Rüzgar enerjisi ise yeni projelerin devreye girmesiyle 180 TWh büyüdü, ancak yüzde 8’lik yıllık büyüme oranı, son 20 yılın en düşük seviyesi olarak kaydedildi. Bu durum, yüksek taban etkisi ile bazı bölgelerdeki izin ve lisanslama zorluklarından kaynaklandı. Hidroelektrik üretimi de 190 TWh artarak büyümeye katkıda bulundu; bu artış, büyük pazarlardaki yağışlı havanın etkisiyle gerçekleşti. Nükleer ve Fosil Yakıtların Rolü
Nükleer enerji üretimi, yeni projeler ve Fransa ile Japonya’daki reaktörlerin yeniden devreye alınmasıyla yüzde 4 oranında yükseldi. Buna karşın, fosil yakıtlardan elektrik üretimi yüzde 1’in biraz üzerinde bir artışla sınırlı kaldı ve küresel büyümenin beşte birinden azını oluşturdu. Doğal gaz üretimi yüzde 2,5 artarak 2023’e kıyasla belirgin bir yükseliş gösterirken, bu büyüme büyük pazarlardaki fiyat düşüşleri ve sıcak hava dalgalarından destek aldı. Kömür yakıtlı üretim ise yüzde 1’in altında bir artışla, 2023’teki büyüme hızının yarısına geriledi. Yenilenebilir Kapasite Eklemeleri Rekor Kırdı
2024’te küresel yıllık yenilenebilir kapasite eklemeleri yüzde 25 oranında artarak 700 gigawatt’a (GW) yükseldi. Bu, yenilenebilir enerjinin genişlemede yeni rekorlar kırdığı 22. yılı işaret etti. Güneş PV, eklemelerin dörtte üçünden fazlasını (yaklaşık 550 GW) oluştururken, rüzgar yüzde 17 (120 GW), hidroelektrik yüzde 4 (25 GW’nin üzeri) ve biyoenerji, jeotermal, konsantre güneş enerjisi ile denizcilik kalan payı aldı. Güneş PV ve rüzgar birlikte, yenilenebilir kapasite büyümesinin yüzde 95’ini oluşturdu. Hidroelektrik kurulumları ise Çin, Afrika ve Güneydoğu Asya’daki büyük projelerle desteklendi. Çin’in Hakimiyeti Sürüyor
Çin, 2024’te yenilenebilir kapasite eklemelerinin neredeyse üçte ikisini gerçekleştirerek liderliğini sürdürdü. Güneş PV kapasitesi 340 GW’yi aşarak 2023’e göre yüzde 30 arttı. Kamu hizmeti ölçekli tesisler bu büyümenin yüzde 60’ını, dağıtılmış ticari ve endüstriyel kurulumlar ise önemli bir payı oluşturdu. Konut güneş enerjisi sistemleri, teşviklerin etkisiyle yıllık eklemelerin yüzde 10’undan azını kapsasa da, kırsal kalkınma politikaları bu alandaki büyümeyi destekledi. Rüzgar kapasitesi ise 80 GW ile sabit kaldı. Çin, 2024 ortalarında 1.200 GW’lik kombine güneş PV ve rüzgar hedefini altı yıl erken geçti. Avrupa, ABD ve Gelişmekte Olan Pazarlar
Avrupa Birliği, 2024’te 60 GW civarında güneş PV kapasitesi ekledi; bu, 2021’in iki katından fazla olsa da, Almanya, İtalya ve İspanya dışındaki birçok ülkede büyüme yavaşladı. Düşük enerji fiyatları ve azalan teşvikler bu trendi etkiledi. ABD’de güneş PV eklemeleri 50 GW ile rekor kırarken, Hindistan 30 GW ile büyümeyi üçe katladı. Brezilya ise 16,5 GW’lik eklemeyle dikkat çekti. Rüzgar eklemelerinde ise AB yüzde 20 düşüş yaşarken, Hindistan’da artış, ABD ve Brezilya’da ise gerileme görüldü. Güç Karışımı Değişiyor: Kömür Halen Lider
Fosil yakıtlar, 2024’te küresel elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 60’ını oluşturmaya devam etti. Kömür, 50 yılı aşkın süredir sürdürdüğü liderliğini koruyarak toplam üretimin yüzde 35’ini sağladı. Doğal gaz ise yüzde 20’den fazla payla dünyanın en büyük ikinci elektrik kaynağı olmayı sürdürdü. Petrol yakıtlı santraller ise toplam üretimin yalnızca birkaç yüzdesini oluşturdu. Ancak küresel enerji karışımı hızla evriliyor. 2024, yenilenebilir enerji ve nükleer enerjinin toplam üretimin beşte ikisini ilk kez kapladığı bir yıl oldu. Yenilenebilir kaynaklar arasında hidroelektrik (yüzde 14), rüzgar (yüzde 8), güneş PV (yüzde 7) ve biyoenerji ile atık (yüzde 3) öne çıkarken, bu kaynaklar toplamda elektrik üretiminin üçte birini oluşturdu. Nükleer enerji ise küresel üretimin yüzde 9’unu karşıladı. Bölgesel Farklılıklar Dikkat Çekiyor
Gelişmekte olan pazarlarda kömür baskınlığını korudu. Çin’de kömür, üretimin yaklaşık 60’ını sağlarken, yenilenebilir kaynaklar yüzde 35’lik payla takip etti. Hindistan’da kömür, elektriğin dörtte üçünü üretirken, yenilenebilir enerji yüzde 20’den fazla katkıda bulundu. Güneydoğu Asya’da ise elektriğin yarısı kömürden, geri kalanı doğal gaz ve yenilenebilir kaynaklardan geldi. Gelişmiş ekonomilerde ise tablo farklıydı. ABD’de doğal gaz yüzde 40’ı aşarken, yenilenebilir enerji yüzde 23, nükleer yüzde 18 ve kömür yüzde 16 pay aldı. Avrupa Birliği’nde ise yenilenebilir enerji, elektriğin neredeyse yarısını sağlayarak dünya ortalamasını geride bıraktı; nükleer yüzde 23, doğal gaz yüzde 16 ve kömür yüzde 21’lik paylarla izledi. 2024, elektrik üretiminde temiz enerjiye geçişin hız kazandığını gösterirken, fosil yakıtların payının azalması küresel enerji dönüşümünde umut verici bir adım olarak değerlendiriliyor. Bu haberin tüm hakları enerjimagazin.com'a aittir. Aktif Link verilerek veya açık kaynak gösterilerek kullanılabilir.