Elektrik Dağıtım Sektörünün İnovasyon Zirvesi Başladı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Milli Enerji 2040 vizyonu kapsamında elektrik iletim ve dağıtım altyapısına yaklaşık 100 milyar dolarlık yatırım öngördüklerini açıkladı. EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, 2027 sonuna kadar yaklaşık 7 milyon abonenin sayacının uzaktan okuma kapsamına alınmasının hedeflendiğini bildirirken, Elder Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz elektrik dağıtım altyapısı için önümüzdeki 10 yılda en az 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacına dikkati çekti.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) iş birliğiyle düzenlenen Elektrik Dağıtım Sektöründe I. İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimci Günleri, I. Ar-Ge İnovasyon Zirvesi ile başladı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, Elder Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz ve sektör temsilcilerinin katıldığı zirveyi, Enerji Magazin adına Enformasyon Medya Yönetim Kurulu Başkanı Remzi Ciğerli yerinde takip ediyor.

Zirvede, elektrik dağıtım sektörünün teknolojik dönüşümü, Ar-Ge ve inovasyon çalışmaları, akıllı şebekeler ve geleceğin enerji altyapısına yönelik hedefler ele alındı.

Zirvede konuşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, enerjinin kesintisiz, güvenilir ve uygun maliyetli şekilde temin edilmesinin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda milli güvenlik meselesi olduğunu belirterek, Türkiye'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda "Enerjide Tam Bağımsız Türkiye" hedefiyle çalıştığını ifade etti.

Enerjide tam bağımsızlığın yalnızca kaynaklara sahip olmak veya üretim kapasitesini artırmakla sağlanamayacağını vurgulayan Bayraktar, üretimden iletime, dağıtımdan tüketime kadar bütün enerji sisteminin birlikte dönüştürülmesi gerektiğini kaydetti.

Enerji alanındaki küresel gelişmeler ve Türkiye'nin gelecek ihtiyaçları doğrultusunda 2040'a uzanan yeni enerji mimarisi üzerindeki çalışmaların sonuna geldiklerini belirten Bayraktar, Milli Enerji 2040 vizyonunun 5 Kasım'da İstanbul'da düzenlenecek lansmanla kamuoyuna açıklanacağını bildirdi.

Sanayi, ulaşım, binalar ve tarım başta olmak üzere ekonominin farklı alanlarında elektriğin kullanımının artacağını ifade eden Bayraktar, elektrikli araçların yaygınlaşması, üretim süreçlerinin elektrikleşmesi, yapay zeka uygulamaları ve veri merkezlerinin büyümesinin elektrik talebinin hem miktarını hem de niteliğini değiştireceğini söyledi.

Bayraktar, "Önümüzdeki dönemde yalnızca daha fazla elektrik üretmeyeceğiz. Aynı zamanda elektriği daha akıllı, esnek, verimli ve dijital bir sistem içerisinde yönetmek zorunda olacağız." dedi.

Güneş ve rüzgar enerjisi yatırımlarıyla elektrikli araçların yaygınlaşmasının ve sanayinin artan elektrik ihtiyacının şebekelerde de dönüşümü zorunlu kıldığını belirten Bayraktar, enerji dönüşümünün yalnızca santral yatırımlarıyla değerlendirilemeyeceğini dile getirdi.

İletim ve dağıtım altyapısının, depolama kapasitesinin, dijital teknolojilerin ve sistem yönetimi kabiliyetinin birlikte geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan Bayraktar, "Milli Enerji 2040 kapsamında elektrik iletim ve dağıtım altyapımızda yaklaşık 100 milyar dolarlık yatırım öngörüyoruz." ifadelerini kullandı.

Elektrik dağıtımında yeni dönemin daha güçlü şebekelerin yanı sıra daha akıllı, esnek ve dayanıklı altyapıları gerektirdiğini belirten Bayraktar, yerli yazılımların yaygınlaştırılmasını ve elektrik dağıtım altyapısının siber saldırılara karşı daha korunaklı hale getirilmesini hedeflediklerini kaydetti.

Türkiye'nin enerji dönüşümünde önemli ilerleme kaydettiğini ifade eden Bayraktar, nihai enerji tüketimi içinde elektriğin payının 2002'de yüzde 15 seviyesindeyken bugün yüzde 21'e yükseldiğini bildirdi. Bu oranın sanayide yüzde 30'a, binalarda ise yüzde 33'e ulaştığını aktardı.

Türkiye'nin 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya'da ev sahipliği yapacağı COP31 İklim Zirvesi'nin de enerji dönüşümü açısından önemli fırsatlar sunacağını belirten Bayraktar, elektrik şebekelerinin güçlendirilmesinin gündemin temel başlıkları arasında yer alacağını söyledi.

Bayraktar, dağıtım şebekelerinin modernizasyonu, dijitalleşmesi, yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonu ve şebeke yatırımlarının finansmanı konularında uluslararası iş birliğini geliştirmeyi hedeflediklerini belirterek, Türkiye'nin enerji dönüşümündeki deneyimini uluslararası paydaşlarla paylaşmak istediklerini ifade etti.

EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, zirvede yaptığı konuşmada, Milli Akıllı Sayaç Sistemleri (MASS) kapsamında akıllı sayaç dönüşümünün 1 Mart 2026 itibarıyla başladığını belirtti.

Eylül ayına kadar 4 milyon Akıllı Sayaç EKO ve 70 bin Akıllı Sayaç PRO'nun kurulumunun tamamlandığını bildiren Yılmaz, dönüşümde mümkün olan en düşük maliyetle en fazla sayacın yenilenmesinin temel prensip olduğunu ifade etti.

Yılmaz, 2027 yılı sonuna kadar yaklaşık 2,7 milyon Akıllı Sayaç PRO kurulmasının planlandığını belirterek, iki yıllık süreçte yaklaşık 7 milyon abonenin sayacının uzaktan okuma kapsamına alınacağını kaydetti.

Bu süreçte 15 milyon abonenin bağlantı noktasındaki kesinti ve teknik kalite verilerinin de şebeke izleme kapsamında takip edilmesinin hedeflendiğini aktaran Yılmaz, elektrik abonelerinin tüketim ve üretim verileri, kesinti kayıtları, tazminat bilgileri ve planlı kesinti bildirimlerine erişebileceği MASS mobil uygulamasının test sürümünün hizmete sunulduğunu bildirdi.

Sayaç değişimlerinin EPDK tarafından yakından takip edileceğini vurgulayan Yılmaz, dönüşüm planının gerisinde kalan şirketlerle ilgili gerekli tedbirlerin alınacağını ifade etti.

Yılmaz, 2014'ten bu yana yürütülen Ar-Ge projelerinin 619'unun elektrik dağıtımı alanında olmasının, dağıtım şirketlerinin teknoloji geliştirme süreçlerinde de doğrudan rol üstlendiğini gösterdiğini belirtti.

Elder Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, enerji dönüşümünde elektrik dağıtım şebekelerinin rolünün yeniden tanımlandığını söyledi.

Sanayi, ulaşım, ısınma ve soğutma alanlarının yanı sıra yapay zeka uygulamaları ve veri merkezlerinden kaynaklanan elektrik tüketiminin hızla arttığına dikkati çeken Erdeniz, yenilenebilir enerji, depolama ve dağıtık üretimin şebekelerin işletilme biçimini değiştirdiğini kaydetti.

Türkiye'de elektrik dağıtım sektörünün 81 ilde 21 şirket, 1,6 milyon kilometreyi aşan dağıtım hattı ve 573 binin üzerinde trafoyla 52 milyon tüketiciye hizmet verdiğini bildiren Erdeniz, özelleştirme sonrasındaki 12 yılda yaklaşık 20 milyar dolarlık yatırım yapıldığını, 13 milyar dolarlık özelleştirme bedeliyle birlikte ekonomiye toplam 33 milyar dolarlık katkı sağlandığını belirtti.

Söz konusu yatırımlarla dağıtım hattı uzunluğu ve trafo sayısının yüzde 67 artırıldığını, 16 milyon yeni abonenin bağlantı talebinin karşılandığını ve müşteri memnuniyetinin yüzde 75'e çıkarıldığını aktaran Erdeniz, kayıp-kaçak oranının yüzde 18,5'ten yüzde 8,8'e düşürüldüğünü ve bunun Türkiye ekonomisine yıllık yaklaşık 3 milyar dolarlık katkı sağladığını ifade etti.

Erdeniz, yalnızca 2025'te yapılan yatırımın 2,5 milyar doları aştığını belirterek, mevcut yatırım ve işletme modelinin gelecekteki ihtiyaçlara göre geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Türkiye'nin elektrik tüketiminin 2025'teki 361 teravatsaat seviyesinden 2035'te 510 teravatsaate yükselmesinin beklendiğini bildiren Erdeniz, elektrikli araçlar, ısı pompaları, çatı güneş panelleri ve bataryaların tüketim alışkanlıklarını değiştireceğini kaydetti.

Enerji tüketicilerinin aynı zamanda üretici ve depolayıcı konumuna geleceğini belirten Erdeniz, çift yönlü enerji akışının yönetilmesi için şebekelerin akıllı, esnek ve dayanıklı hale getirilmesi gerektiğini söyledi.

Erdeniz, "Bizim 'Dağıtım 2.0' dediğimiz dönüşüm tam olarak bu: Elektriği sadece taşıyan bir yapıdan; üretimi ve tüketimi anlık izleyen, çift yönlü enerji akışına uyum sağlayan, veriyi işletme kararına dönüştüren, akıllı, esnek ve dayanıklı bir platforma geçiş." değerlendirmesinde bulundu.

Bu dönüşüm için yalnızca yeni hat ve trafo yatırımlarının yeterli olmayacağını belirten Erdeniz, mevcut altyapının daha verimli kullanılması, varlıkların akıllı yönetimi ve teknik analizlere dayalı karar süreçlerinin önem taşıdığını vurguladı.

Elektrik dağıtım sektörünün son 5 yılda 11,2 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirdiğini, gelecek 5 yılda ise 22 milyar dolarlık yatırım hedeflediğini bildiren Erdeniz, önümüzdeki 10 yılda dağıtım altyapısı için en az 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı öngördüklerini söyledi.

Ar-Ge ve inovasyonun bu dönüşümün temel unsurları arasında yer aldığını belirten Erdeniz, EPDK desteğiyle 2014-2026 döneminde elektrik alanında 619 Ar-Ge projesinin kabul edildiğini, 2025'te projelerin yaygınlaştırılmasına yönelik yatırım tutarının 332 milyon liraya ulaştığını kaydetti.

Erdeniz, 2019'dan bu yana Enerjim Sensin Hızlandırma Programı kapsamında 280 girişimin desteklendiğini de bildirdi.

Erdeniz, kasım ayında Antalya'da düzenlenecek COP31 kapsamında Elder'in Mavi Bölge'de Türkiye elektrik dağıtım sektörünü temsil edeceğini belirtti.

Enerji dönüşümünde dağıtım şebekelerinin kritik rolünü, sektörün teknolojik dönüşümünü ve geliştirilen yenilikçi uygulamaları uluslararası paydaşlarla paylaşacaklarını ifade eden Erdeniz, şebeke yatırımlarının ve teknolojik gelişimin küresel enerji dönüşümü açısından önemine dikkati çekti.

Erdeniz, enerji dönüşümünde dağıtım şebekelerinin rolünü uluslararası platformda daha görünür hale getirmeyi ve yeni yatırım ortaklıklarının geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçladıklarını kaydetti.

Zirvenin ardından sergi alanını ziyaret eden Bakan Bayraktar, Enerjim Sensin Hızlandırma Programı kapsamında girişimciler tarafından geliştirilen yenilikçi çözümleri ve elektrik dağıtım şirketlerinin stantlarında tanıtılan Ar-Ge projelerini inceledi.

28 Ekim'e kadar devam edecek Elektrik Dağıtım Sektöründe I. İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimci Günleri kapsamında yerli teknolojilerin geliştirilmesi, yenilikçi çözümlerin sektöre kazandırılması ve Ar-Ge projelerinin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar ele alınıyor.