HESİAD’dan HES'ler İçin Dört Maddelik Destek Çağrısı

HESİAD, hidroelektrik santrallerin sürdürülebilirliğinin sağlanması, Dengeleme Güç Piyasası’nda negatif fiyat uygulamasına geçilmesi, iletim bedellerinin düşürülmesi ve iletim altyapısı yatırımlarının hızlandırılması için kamuya çağrıda bulundu. Dernek, 2026’nın ilk sekiz ayında iletim kısıtlarının yaklaşık 425 milyon dolarlık ek sistem maliyeti oluşturduğuna dikkat çekti.

Hidroelektrik Santralları Sanayi ve İş İnsanları Derneği (HESİAD), yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik sistemine entegrasyonunun güçlendirilmesi ve hidroelektrik santrallerin ekonomik sürdürülebilirliğinin korunması amacıyla elektrik piyasasına yönelik dört temel başlıkta düzenleme talebinde bulundu.

HESİAD Piyasa ve Ticari İşletme Çalışma Grubu tarafından yürütülen çalışmada; hidroelektrik santrallerin sürdürülebilirliği, Dengeleme Güç Piyasası’nda (DGP) negatif fiyat uygulaması, üreticilerin iletim bedellerine katkısı ve iletim altyapısının geliştirilmesi konuları ele alındı. Çalışma grubunun başkanlığını Enerjisa Üretim’den Emre Ercan üstlendi.

HESİAD, hidroelektrik santrallerin ekonomik sürdürülebilirliğinin korunmasının, yenilenebilir enerjinin sistemle bütünleşmesi ve elektrik arz güvenliğinin sağlanması açısından önem taşıdığını vurguladı.

Bu kapsamda dernek, mart-haziran dönemini kapsayan dört ay boyunca hidroelektrik santrallerin üretimlerinin yüzde 50’sini, megavatsaat başına 50 dolar taban fiyat üzerinden Elektrik Üretim A.Ş.’ye (EÜAŞ) satabilmesine imkân tanınmasını önerdi. HESİAD, söz konusu mekanizmanın piyasa sinyallerini korurken hidroelektrik santrallere sınırlı ve geçici bir destek sağlayacağını belirtti.

Derneğin gündeme getirdiği ikinci başlık, Dengeleme Güç Piyasası’nda negatif fiyat uygulamasına izin verilmesi oldu. HESİAD, mevcut yaptırım mekanizmasının kısıntı talimatlarına uymanın maliyetini karşılamakta yetersiz kaldığını savundu.

Negatif fiyatın bir ceza mekanizması olarak değil, elektrik sisteminde aşağı yönlü esnekliğin piyasa koşulları içinde fiyatlandırılması olarak değerlendirilmesi gerektiğine işaret eden dernek, esneklik sağlayan santrallerin ödüllendirilmesini istedi. HESİAD’a göre bu yaklaşım, piyasa katılımcılarının talimatlara uyumunu artırırken sistem esnekliğini güçlendirecek altyapı yatırımlarını da teşvik edebilir.

HESİAD, elektrik üreticilerinden alınan sabit iletim bedelleri ile Piyasa Takas Fiyatı (PTF) tavan fiyatının birlikte oluşturduğu ekonomik baskıyı da değerlendirdi. Dernek, 37 ülkedeki uygulamaları inceleyerek üreticilerin şebeke maliyetlerine katkısını karşılaştırdı.

Çalışmada, incelenen ülkelerde üretimin şebeke maliyetlerine katkısının ortalama yüzde 10 olduğu, ülkelerin yarısından fazlasında ise üreticilerden bu kapsamda herhangi bir katkı alınmadığı belirtildi. HESİAD, bu karşılaştırmalar doğrultusunda üreticilerden alınan iletim bedellerinin kademeli olarak düşürülmesini talep etti.

Elektrik iletim altyapısının yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonundaki belirleyici rolüne dikkat çeken HESİAD, 2026’nın ilk sekiz ayında iletim kısıtlarının yaklaşık 425 milyon dolarlık ek sistem maliyeti yarattığını bildirdi.

Dernek, iletim yatırımlarının hızlandırılması gerektiğini vurgulayarak entegrasyon maliyetlerinin mevcut hidroelektrik santrallerin ekonomik sürdürülebilirliğini zayıflatmayacak şekilde ele alınmasını istedi.

HESİAD, yenilenebilir enerji kapasitesinin hızla arttığı mevcut dönemde doğru piyasa sinyalleri ve yeterli altyapı yatırımlarının elektrik sisteminin güvenliği ve verimliliği açısından kritik önemde olduğunu belirtti. Derneğe göre, yerli ve yenilenebilir kaynaklar arasında önemli bir yere sahip olan hidroelektrik santrallerin ekonomik açıdan ayakta tutulması, enerji dönüşümünün sürdürülebilirliği açısından da önem taşıyor.