Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) Genel Sekreteri Fakir Hüseyin Erdoğan, enerji dönüşümüyle birlikte dağıtım şebekelerinin ve dağıtım şirketlerinin yeni sorumluluklar üstlendiğini belirterek, sektörün klasik şebeke işletmeciliğinden sistem işletmeciliğine doğru evrilmesi gerektiğini söyledi. Erdoğan, artan elektrifikasyon ve dağıtık üretimin yönetilebilmesi için şebekelerin daha akıllı, esnek ve yönetilebilir hale getirilmesinin önemine dikkat çekti.

ELDER Genel Sekreteri Fakir Hüseyin Erdoğan, SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi tarafından düzenlenen “Enerji Dönüşümünün Dijital Omurgası: Şebekeler, Veri ve Elektrifikasyon” başlıklı webinarda elektrik dağıtım sektörünün enerji dönüşümündeki rolüne ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Enerji dönüşümünün arz ve talep olmak üzere iki temel ayağının bulunduğunu ifade eden Erdoğan, arz tarafında daha temiz ve yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme dahil edilmesi, talep tarafında ise elektrifikasyona bağlı olarak ortaya çıkan yeni taleplerin karşılanmasına yönelik altyapının oluşturulması gerektiğini belirtti.

Yenilenebilir enerji kaynaklarının geleneksel üretim tesislerinden farklı olarak daha küçük ölçekli ve daha dağınık bir üretim yapısı oluşturduğuna işaret eden Erdoğan, elektrikleşmenin de benzer şekilde dağıtım şebekelerine yeni sorumluluklar getirdiğini söyledi.

Erdoğan, “Talebin güvenilir olarak karşılanması ve sistemdeki dağıtık üretimin basiretli bir şekilde yönetilmesi gibi bir zorluk, şebekelerin, dağıtım şebekelerinin ve dağıtım şirketlerinin üzerinde yeni sorumluluklar olarak ortaya çıkıyor.” dedi.

Dağıtım Şebekelerinde Geleneksel Yatırımların Yanı Sıra Yeni Çözümler Gerekiyor

Önümüzdeki dönemde dağıtım şebekelerinde hem geleneksel şebeke yatırımlarının hem de dijital ve esnek çözümlerin önem kazanacağını belirten Erdoğan, enerji dönüşümünün şebekelerin kapasitesinin artırılmasının yanı sıra yeni üretim ve tüketim yapılarının yönetilmesini de gerekli kıldığını ifade etti.

Uluslararası analizlerde, yaklaşık 3 TW kurulu gücün sisteme bağlanmak üzere kuyrukta beklediğine yönelik değerlendirmeler bulunduğunu aktaran Erdoğan, Avrupa Birliği örneğinde bu kapasitenin yaklaşık yüzde 70’inin dağıtım şebekelerine bağlanmak üzere beklediğini söyledi.

Bu durumun, dağıtım şebekelerinin önümüzdeki dönemde genişletilmesine yönelik geleneksel yatırımların önemini koruduğunu gösterdiğini belirten Erdoğan, ancak dönüşümün yalnızca fiziksel şebeke yatırımlarıyla sınırlı olmadığını vurguladı.

Dağıtım Şebekesinde 35 Bininin Üzerinde Üretim Tesisi Bulunuyor

Dağıtık üretimin ulaştığı seviyenin şebeke işletmeciliğinde yeni bir yaklaşımı zorunlu kıldığını ifade eden Erdoğan, Türkiye'de yalnızca dağıtım şebekesine bağlı 35 binin üzerinde irili ufaklı üretim tesisi bulunduğunu belirtti.

Elektrik sektöründeki çalışma hayatının ilk yıllarında Türkiye'deki santrallerin isimlerini ve kurulu güçlerini bilmenin mümkün olduğunu, ancak bugün dağıtık üretimin yaygınlaşması nedeniyle aynı durumun geçerli olmadığını anlatan Erdoğan, çok sayıda küçük üretim tesisinin bir araya gelerek önemli miktarda toplam güç oluşturduğuna dikkat çekti.

Erdoğan, “Dağıtık üretimden bahsediyorsak, bu çok sayıda ve çok küçük güçte ama üst üste toplandığında büyük güçler ortaya çıkartan bir yapının yönetilmesinden bahsediyoruz. Bu yapının yönetilmesi için geleneksel yaklaşımların yeterli olmadığını görüyoruz.” ifadelerini kullandı.

Bu nedenle yeni bir yönetim anlayışına ihtiyaç bulunduğunu belirten Erdoğan, “Dağıtım şirketlerinin klasik bir şebeke işletmecisinden çıkıp bir sistem işletmecisi fonksiyonunu üstlenmeleri gerektiğine yönelik bir ihtiyaç tespit etmemiz gerekiyor.” dedi.

SCADA Sistemlerinin Kapsamı Genişletilmeli

Dağıtım şirketlerinin sistem işletmecisi fonksiyonunu yerine getirebilmesi için öncelikli olarak yüklerin uzaktan yönetilmesine yönelik altyapının geliştirilmesi gerektiğini belirten Erdoğan, Türkiye'deki elektrik dağıtım şirketlerinde hâlihazırda SCADA sistemlerinin bulunduğunu hatırlattı.

Bu sistemler üzerinden uzaktan izlenebilen ve yönetilebilen güç ve yüklerin kapsamının her geçen yıl artırılması gerektiğini vurgulayan Erdoğan, böylece dağıtım şirketlerinin sistem işletmecisi fonksiyonunu daha etkin şekilde yerine getirebileceğini söyledi.

Ring Şebekeler ve Batarya Çözümleri Öne Çıkıyor

Şebeke dayanıklılığının artırılmasında alternatif güzergâhların önemine de değinen Erdoğan, dağıtım sektöründe ring şebeke oranının artırılması gerektiğini ifade etti.

Kesintisiz ve sürekli enerji arzının sağlanabilmesi için alternatif güzergâhların geliştirilmesinin yanı sıra farklı esneklik çözümlerinden yararlanılması gerektiğini belirten Erdoğan, özellikle batarya çözümlerinin bu noktada önemli bir araç olacağını kaydetti.

Erdoğan, dağıtım sektörünün önündeki yatırım vizyonuna bu tür esneklik araçlarının da dahil edilmesi gerektiğini söyledi.

Akıllı Sayaç Dönüşümünde Hedef 2028

Türkiye elektrik dağıtım sektörünün 1 Ocak itibarıyla başlayan 5. Tarife Uygulama Dönemi ile yeni bir döneme girdiğini belirten Erdoğan, bu dönemde şebekelerin akıllandırılmasına yönelik altyapının oluşturulması amacıyla akıllı sayaç dönüşümünün başlatıldığını ifade etti.

Planlandığı şekilde 2028 yılında haberleşme yeteneğine sahip sayaçların dönüşümünün tamamlanması halinde, 2028-2029 döneminden itibaren şebekelerin akıllılık kapasitesinin diğer dijital çözümlerle birlikte daha etkin şekilde kullanılabileceğini belirten Erdoğan, bunun daha esnek ve yönetilebilir bir dağıtım sistemi işletmeciliğinin önünü açacağını söyledi.

Erdoğan, “2028-2029'dan itibaren şebekemizdeki akıllılık kapasitesini diğer dijital çözümlerle birlikte harekete geçirerek daha esnek ve daha yönetilebilir bir dağıtım sistemi işletmeciliğinin kapısını aralamış olacağız.” değerlendirmesinde bulundu.

Enerji Dönüşümünde Talep Odaklı Yaklaşım

Erdoğan, enerji dönüşümünün yalnızca yeni üretim kapasitesinin sisteme kazandırılması olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, artan elektrifikasyonla birlikte talep tarafının da dönüşümün merkezine yerleştiğini ifade etti.

Elektrikli araçlar, ısı pompaları ve diğer yeni elektrik tüketim alanlarının yaygınlaşmasının dağıtım şebekelerinde yeni ihtiyaçlar oluşturduğunu belirten Erdoğan, arz ve talep tarafındaki değişimin birlikte ele alınması gerektiğine dikkat çekti.

Bu kapsamda COP31 sürecinde gündeme gelen “35'te 35” hedefinin, enerji sistemlerine talep yönlü bir bakış açısının kazandırılması açısından önemli bir vizyon ortaya koyduğunu belirten Erdoğan, söz konusu yaklaşımın enerji dönüşümünün geleceği açısından dikkate değer olduğunu söyledi.

Webinarda ayrıca SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi Direktörü Alkım Bağ Güllü, Enerjide Dijitalleşme Derneği (EDİDER) Başkanı Elif Düşmez Tek, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) Enerji ve Teknoloji Politikaları Koordinatörü Dr. Ümit Çalıkoğlu ve Türkiye Kalkınma Yatırım Bankası Direktörü Erdem Sezer değerlendirmelerini paylaştı.