Enerji düşünce kuruluşu Ember’in yayımladığı rapora göre, Türkiye’de nihai enerji tüketiminde yüzde 22 olan elektriğin payı, mevcut teknolojilerle yüzde 85’e kadar yükseltilebilir. Raporda, Türkiye’nin COP31 ev sahipliği kapsamında açıkladığı 2035 yılına kadar yüzde 35 elektrifikasyon hedefi, bu potansiyelin hayata geçirilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Hedef, son on yılda temiz elektrik üretiminde sağlanan ilerlemenin binalar, ulaşım ve sanayi sektörlerine yayılmasını amaçlıyor.

Elektrifikasyonda Orta Doğu’nun ilerisinde, Asya’nın gerisinde

Türkiye’de elektriğin nihai enerji tüketimindeki payı yüzde 22 seviyesinde bulunuyor. Bu oran, yüzde 23 olan dünya ve Avrupa Birliği ortalamalarına yakın seyrederken Türkiye’yi yüzde 20 ile Orta Doğu’nun ve yüzde 12 ile Afrika’nın önüne taşıyor. Ancak Türkiye, yüzde 28’lik elektrifikasyon oranına sahip Asya’nın gerisinde kalıyor.

Sektörel dağılım incelendiğinde elektriğin enerji tüketimindeki payı binalarda yüzde 32, sanayide yaklaşık yüzde 30 seviyesinde bulunurken ulaşımda yüzde 1’in altında kalıyor. Ember’in analizine göre mevcut teknolojiler, binalardaki enerji tüketiminin tamamının, ulaşım sektörünün yüzde 96’sının ve sanayinin yüzde 58’inin elektriğe geçişine imkân tanıyor.

Raporda, elektrikli araçlar, ısı pompaları ve elektrikli üretim teknolojilerinin fosil yakıtlı alternatiflere kıyasla daha verimli çalıştığına dikkat çekiliyor. Bu teknolojilerin yaygınlaşmasının enerji tüketimini daha verimli hâle getirmenin yanı sıra ithal yakıtlara bağımlılığı azaltarak Türkiye’nin enerji arz güvenliğini güçlendirebileceği belirtiliyor.

2035 hedefi için elektrifikasyon hızının 10 kat artması gerekiyor

Türkiye, son on yılda güneş ve rüzgâr enerjisinin elektrik üretimindeki payını yüzde 4,5’ten yüzde 22’ye yükselterek temiz enerji üretiminde önemli bir ilerleme kaydetti. Ancak Ember’e göre bu başarının ekonominin geneline yayılması için elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının da hızla artırılması gerekiyor.

Elektrifikasyon oranı son 11 yılda yalnızca 1,3 puan yükseldi. Türkiye’nin 2035 yılına kadar yüzde 35 hedefine ulaşabilmesi için önümüzdeki dönemde elektrifikasyonun yaklaşık 10 kat daha hızlı ilerlemesi gerekiyor.

Raporda, elektrifikasyondaki yavaşlığın temel nedenlerinden biri olarak elektrik talebindeki artışın büyük ölçüde yeni ihtiyaçlardan kaynaklanması gösteriliyor. Türkiye’de elektrik talebi 1990’dan bu yana yedi kat artarken elektrik, fosil yakıtların yerine geçmekten çok yeni enerji ihtiyaçlarını karşılamak için kullanıldı. Bu nedenle fosil yakıtların nihai enerji tüketimindeki payı son 34 yıldır yüzde 70 seviyesinde kaldı.

Mevcut eğilimin sürmesi durumunda Türkiye’nin elektrifikasyon oranının 2035’te yüzde 24’te kalacağı öngörülüyor. Buna karşılık, rüzgâr ve güneş enerjisi kurulu gücünün üç katına çıkarılması hedefi ile 120 GW’lık çatı güneş enerjisi potansiyeli, elektrifikasyonun hızlandırılması için önemli fırsatlar sunuyor.

Raporun yazarı Ember Kıdemli Enerji Analisti Bahadır Sercan Gümüş, Türkiye’nin temiz elektrik üretiminde önemli bir mesafe katettiğini ve elektrifikasyon için güçlü bir altyapı oluşturduğunu belirterek, yüzde 35 hedefine ulaşmak için üretim kapasitesindeki artışın sektörel dönüşümle desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

Gümüş, temiz elektrik üretimindeki başarının ekonominin geneline yayılması için binalarda, ulaşımda ve sanayide fosil yakıtların yerini elektriğin almasının önemine işaret etti.

Isı pompaları elektrifikasyona 11 puan katkı sağlayabilir

Rapora göre elektrikli teknolojilerin verimlilik avantajı, elektrifikasyon hedeflerine ulaşılmasında önemli bir rol oynayabilir. Ulusal elektrifikasyon oranındaki her 1 puanlık artış, 5,7 milyon yeni elektrikli otomobilin devreye girmesine veya 2,5 milyon hanenin fosil yakıtlı ısıtma sistemlerinden ısı pompalarına geçmesine karşılık geliyor.

Bu potansiyelin değerlendirilmesi için dönüşümün binalar, ulaşım ve sanayi sektörlerinde eş zamanlı yürütülmesi ve her sektör için somut yol haritalarının oluşturulması gerekiyor.

Özellikle binalarda ısı pompalarının yaygınlaştırılması, elektrifikasyon hedeflerine önemli katkı sağlayabilecek uygulamalar arasında yer alıyor. Rapora göre konutlarda ısı pompalarına geçiş, Türkiye’nin toplam elektrifikasyon oranını tek başına 11 puan artırabilecek potansiyele sahip.

“Elektrifikasyon enerji bağımlılığını azaltabilir”

Ember Kıdemli Enerji Analisti Bahadır Sercan Gümüş, Türkiye’nin yenilenebilir enerji üretimindeki ilerlemesinin elektrifikasyon için güçlü bir temel oluşturduğunu belirterek, bu potansiyelin enerji tüketiminin gerçekleştiği sektörlere taşınması gerektiğini ifade etti.

Gümüş, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye, son yıllarda yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretiminde önemli bir mesafe katetti. Ancak üretilen bu temiz enerjinin ekonominin geneline yayılması için elektriğin binalarda, ulaşımda ve sanayide fosil yakıtların yerini alması gerekiyor. 2035’e kadar yüzde 35 elektrifikasyon hedefine ulaşmak; bugün petrol, kömür ve doğal gazın yaptığı işin giderek daha büyük bir bölümünü elektriğin üstlenmesi anlamına geliyor. Türkiye, yüksek yenilenebilir enerji potansiyelini elektrifikasyon yoluyla nihai tüketicilere taşıyacak politika değişikliklerini ve altyapı yatırımlarını hayata geçirerek ithal yakıtlara bağımlılığını azaltabilir ve enerji güvenliğini güçlendirebilir.”